Op 18 maart 2026 hebben de inwoners van Gouda gesproken. Ze kozen een gemeenteraad die bestaat uit dertien partijen, waarvan geen enkele een meerderheid heeft. Dat is geen vergissing — het is een uitnodiging. Een uitnodiging om politiek anders te organiseren: opener, meer in gesprek met de stad.
De opkomst bij die verkiezingen was 56,8%. Een fors deel van de stemgerechtigde Gouwenaars bleef thuis. Dat vraagt om reflectie. Het zegt iets over de afstand die mensen voelen tot de politiek, over het gevoel dat besluiten al vaststaan voordat de inspraak begint, over het idee dat het er toch niet toe doet wat je vindt. Die afstand willen we verkleinen. Niet met mooie woorden, maar met een andere manier van werken.
Geen dichtgetimmerd akkoord, maar een levend akkoord
Dit document is geen coalitieakkoord zoals Gouda dat kent. Er is bewust voor gekozen om geen dichtgetimmerd programma te schrijven dat voor vier jaar alles vastlegt en de politieke uitkomsten op voorhand bepaalt. In plaats daarvan leggen we hier de richting vast: waar willen we naartoe, welke opgaven vragen prioriteit en welke waarden en spelregels gelden voor de manier waarop we de komende jaren samenwerken?
De concrete uitwerking van beleid gebeurt via voorstellen aan de raad. De raad debatteert, weegt af en besluit — en doet dat met de meerderheid die een onderwerp op dat moment verdient. Dat betekent dat meerderheden per onderwerp kunnen wisselen. Niet elke partij hoeft het overal mee eens te zijn. Politieke verschillen zijn zichtbaar en bespreekbaar. Dat is geen zwakte van dit model, maar de kern ervan. Gouda heeft geen vaste oppositie en geen vaste coalitie. Gouda heeft een gemeenteraad.
Wat de stad van ons mag verwachten
Een nieuwe manier van werken vraagt ook om nieuwe verwachtingen — van de stad richting de politiek en van de politiek richting de stad. Gouwenaars, ondernemers en organisaties mogen de komende jaren het volgende verwachten van dit bestuur:
Een bestuur dat de stad opzoekt
Raadsleden en collegeleden gaan structureel de wijken in, voeren gesprekken aan de keukentafel en zijn zichtbaar en aanspreekbaar — niet alleen in het Huis van de Stad.
Eerlijke participatie
Voordat besluiten vallen, weten inwoners waarover zij kunnen meepraten en wat er met hun inbreng gebeurt. Participatie is geen sluitstuk, maar een vertrekpunt.
Transparant debat
Politieke keuzes worden openlijk gemaakt en gemotiveerd. Raadsleden stemmen zonder last. Meerderheden ontstaan op basis van inhoud.
Begrijpelijke communicatie
Brieven, besluiten en plannen zijn in gewone taal geschreven. De gemeente legt uit wat ze doet en waarom. Voortgang op dit akkoord wordt twee keer per jaar gedeeld met de stad.
Realisme over geld
Gouda staat er financieel redelijk voor, maar we doen geen beloftes die we niet kunnen waarmaken. Ieder voorstel heeft een reële dekking. De stad weet waar de grenzen liggen.
Van akkoord naar uitvoeringsagenda
De voorstellen en de richting die in dit akkoord worden beschreven, vormen het vertrekpunt. Het college werkt deze uit in een uitvoeringsagenda, waarin wordt vastgelegd wat wanneer wordt opgepakt en met welke inzet. Die agenda maakt de voortgang inzichtelijk en biedt een natuurlijk moment om bij te sturen. Tweemaal per jaar rapporteert het college aan de raad en aan de stad over de stand van zaken.
Zo betrekken we de stad: een participatietoolbox
Elk hoofdstuk in dit akkoord beschrijft inhoudelijke opgaven voor de stad. Bij al die opgaven geldt dezelfde basisregel: we maken beleid niet alleen vanuit het Huis van de Stad. Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, scholen, verenigingen en zorgpartners kennen hun wijk, hun praktijk en hun domein. Die kennis is onmisbaar voor goede besluitvorming.
Hoe dat in de praktijk vorm krijgt, verschilt per vraagstuk, per fase en per wijk. Niet elk onderwerp vraagt om dezelfde aanpak: een grote ruimtelijke ingreep vraagt om iets anders dan een beleidskeuze in het sociaal domein, en wat werkt in Goverwelle werkt niet per definitie in de binnenstad. Daarom ontwikkelen we een participatietoolbox: een praktisch overzicht van bewezen vormen van participatie die al worden gebruikt in Gouda en daarbuiten. Denk aan wijkgesprekken, werksessies met ervaringsdeskundigen, online panels, scenariodialogen, buurtschouwen en het betrekken van jongeren via school en jongerenwerk.
De toolbox is geen nieuwe bureaucratie maar een hulpmiddel: het college en de raad kunnen er per opgave en per moment de meest passende werkvorm uitkiezen. Het uitgangspunt is altijd hetzelfde: vooraf is helder waarover de stad kan meepraten, meedenken of meebeslissen; achteraf laten we zien wat er met de inbreng is gedaan. Participatie die niets doet met haar uitkomsten voert de stad verder weg in plaats van dichterbij.
Veel van wat nodig is, bestaat al. Buurt aan Zet, de Participatieverordening, de Denkwijzer Participatiebeleid, de wijkteams, het Kindercollege, de Stadspeiling — het zijn bestaande instrumenten die we gerichter en slimmer willen inzetten. De toolbox bouwt daarop voort en wordt in het eerste jaar van deze raadsperiode samen met de raad en de stad opgesteld en in de komende jaren steeds verder uitgebreid.